In beeld

Hoe meer de bedrijven fuseerden en zeker vanaf 1976 toen Intercom de enige speler was voor elektriciteitsverdeling in de Kempen zie je meer en meer standaardisatie in de vorm en het uitzicht van de trafohuisjes. Ook de omslag naar prefab-gebouwen zet zich onomkeerbaar in. De functionaliteit en het financiële gaan primeren op de beeldkwaliteit. Er is ook geen nood meer aan marketing voor elektriciteit. De huidige maatschappij functioneert niet meer zonder.

De bakstenen ontwerpen werden betonnen gebouwen met een bakstenen parament en minimale aandacht voor architectonische vormgeving. Op termijn verdween ook de verwijzing naar een huisje in de straat en gaat het nog om rechthoekige bakken en de veel kleinere schakelkasten. Omwonenden en lokale besturen bleven en voelen die verarming in het straatbeeld. In verschillende gemeenten zijn al kunst- of fotoprojecten ontstaan waarbij de beige en groene, grote en kleine blokjes in het straatbeeld voorzien. Al zijn er ook uitzonderingen op de regel. Op Petroleum-Zuid in Antwerpen staat een recent onderstation dat architecturaal een statement maakt. Een ontwerp van noAarchitecten dat betonnen functionaliteit combineert met monochroom petroleumblauwe kleur en interessante vormgeving. In de Kempen kennen we nog geen dergelijke voorbeelden.

In het begin van de 20e eeuw wisten mensen heel goed wat de functie van de kleine gebouwtjes was, maar een eeuw later kennen veel mensen het vreemde gebouwtje niet. Interpretaties als een bunker, ... krijgen we wel vaker te horen. Als het in de aandacht komt, is het vaak na kortsluiting of erger nog na brand of ontploffing. Zo veroorzaakten in 2020 een honderdtal ooievaars die op hun tocht naar het zuiden even uitrustten op de hoogspanningsleidingen veel korte stroomstoringen waardoor een trafohuis in Nijlen uitviel. Opnieuw hebben de trafohuisjes nood aan een beetje positieve marketing. De 20e-eeuwse exemplaren werden door hun unieke vormentaal en functie wel eens geïnventariseerd als bouwkundig erfgoed, of kwamen door hun ligging in een beschermd stads- of dorpsgezicht terecht. Maar een regiobrede oefening en visie op de erfgoedwaarde ontbreekt nog in de Kempen.